Zobaczyć pełniej

Zobaczyć pełniej

Nowe tłumaczenie Biblii nie ma i nie może mieć na celu wyeliminowania z użycia istniejących przekładów. Im więcej tłumaczeń Biblii w danym języku, tym lepiej, ponieważ różnorodność przekładów pozwala pełniej widzieć bogactwo oryginału.

W 2008 roku ukazał się nowy przekład Biblii na język polski. Wydali go księża i bracia Pauliści, którzy – zgodnie z charyzmatem zgromadzenia – na całym świecie przygotowują i rozpowszechniają przekłady Pisma Świętego, opatrzone komentarzami i innymi pomocami, aby przybliżać ludziom prawdę zawartą w słowie Bożym. Innym, ważnym powodem podjęcia się tej pracy były liczne głosy wiernych i duchowieństwa wskazujące na potrzebę przygotowania w Polsce nowego tłumaczenia Pisma Świętego, bardziej przystępnego dla odbiorcy, który w Biblii szuka sensu i celu życia.

Potrzebę przygotowania nowego przekładu Biblii odczuwało również wielu polskich biblistów, którzy na wieść o rodzącym się projekcie wykazali wielkie zainteresowanie, a następnie przystąpili do jego realizacji.

Tłumacze do piór

Prace nad przekładem rozpoczęły się w 1996 roku, wzięło w nich udział ok. 85 osób z głównych ośrodków naukowych w Polsce (m.in. biblistów, redaktorów, recenzentów, polonistów, językoznawców). Za podstawę najnowszego tłumaczenia Biblii posłużyły teksty oryginalne w języku hebrajskim, aramejskim i greckim. Nowością na tle innych polskich przekładów była przyjęta przez redakcję naukową metoda ustalania ostatecznej wersji tłumaczenia tekstu biblijnego. Polegała ona na tym, że po przygotowaniu tekstu konkretnej księgi przez tłumacza swoje uwagi i sugestie przedstawiali recenzent, redaktorzy i polonista. Następnie w oparciu o nie specjaliści wspólnie ustalali ostateczny tekst przekładu danej księgi. Metoda ta miała służyć jak najwierniejszemu i najbardziej poprawnemu oddaniu orędzia biblijnego.

Po zakończeniu tłumaczenia ksiąg biblijnych kolejnym krokiem było przygotowanie wyjaśnień, w skład których weszły: wprowadzenie do księgi, pozwalające uchwycić kontekst jej powstania i istotę zawartej w niej treści; przypisy z informacjami koniecznymi do zrozumienia tekstu biblijnego; komentarze do poszczególnych fragmentów, na które podzielony jest tekst biblijny, ukazujące główne myśli oraz przesłanie w nich zawarte; odnośniki do innych miejsc w Biblii, pozwalające szerzej spojrzeć na jakąś prawdę lub zagadnienie zawarte w tekście świętym.

W 2005 roku zakończono redakcję Nowego Testamentu. Ponieważ ta część Biblii jest szczególnie ważna dla chrześcijan, Wydawca Edycja Świętego Pawła postanowił nie czekać do zakończenia prac nad całością Pisma Świętego, ale podzielić się z czytelnikami pierwszymi owocami kilkuletnich przygotowań. Ku radości wszystkich osób zaangażowanych w tłumaczenie najnowszy przekład Nowego Testamentu, do którego dołączono Księgę Psalmów, został życzliwie przyjęty zarówno przez polskie duchowieństwo, jak i przez wiernych, którzy docenili odnowiony język przekładu i obszerne wyjaśnienia, pozwalające czytać Pismo Święte ze zrozumieniem. Mniej więcej dwa i pół roku po wydaniu Nowego Testamentu i Psalmów zostały zakończone prace nad całością Pisma Świętego (listopad 2008 roku).

Jak najlepiej oddać słowo

Szczególną okazją do zbierania informacji na temat nowego przekładu stały się Niedziele Biblijne organizowane przez Paulistów w parafiach. Spotkania z ludźmi potwierdziły, że ciągle istnieje potrzeba propagowania lektury Pisma Świętego, które nadal jest mało znane i są trudności z rozumieniem jego treści. Dlatego bardzo często argumentem decydującym o nabyciu nowego przekładu Biblii był całościowy komentarz do tekstu świętego, którym opatrzone jest to wydanie. Podczas spotkań z wiernymi, a także na oficjalnych prezentacjach autorzy projektu i osoby biorące w nim udział wyjaśniały, że nowe tłumaczenie Biblii nie ma i nawet nie może mieć na celu wyeliminowania z użycia istniejących przekładów. Choć brzmi to paradoksalnie, im więcej tłumaczeń Biblii w danym języku, tym lepiej, ponieważ różnorodność przekładów pozwala pełniej widzieć bogactwo oryginału. Każdy tłumacz staje bowiem przed wyborem, w jaki sposób najlepiej oddać słowo czy zdanie zawarte w oryginale. Tym samym dokonuje już interpretacji. Próbuje też jak najtrafniej oddać sens oryginału. Świadomy jest jednak ograniczeń wynikających z różnic między językami, a także z tego, że ma do czynienia z tekstem świętym, który zawiera Boskie prawdy zbawcze, czyli sam w sobie jest tajemnicą. Dlatego tłumaczenie Pisma Świętego nigdy nie może być oderwane od tradycji biblijnej i teologii biblijnej, które są w ciągłym rozwoju. Oznacza to, że współcześni tłumacze Biblii mają szansę lepiej i trafniej oddać sens oryginału niż ich poprzednicy, ale przyszłe pokolenia znów będą podejmować próbę zmierzenia się z oryginałem, aby odczytać go w kontekście swojej epoki, na tyle, na ile Duch Święty daje zrozumieć tajemnicę Bożego objawienia. Podejmowanie nowych tłumaczeń nie wynika więc głównie z tego, że ewoluuje język i należy nadążać za jego zmianami, ale ma też swoje źródło w konieczności odczytania słów Boga w teraźniejszości. Słowo Boga zawarte w Biblii nie może być traktowane jedynie jako dzieło literatury starożytnej. Przy całym swoim geniuszu jest ono przede wszystkim znakiem tego, że Bóg jest bliski każdemu człowiekowi i pragnie nawiązać z nim kontakt. Pismo Święte było i jest mową Boga aktualną w każdym miejscu i czasie. Przygotowywanie kolejnego przekładu przypomniało, że Biblia jest zapisana ludzkimi słowami, które tłumaczy się niemal na wszystkie języki świata, ale jej głównym Autorem jest Bóg. W tym sensie Biblia zawsze będzie się wymykać wszelkim próbom jej ostatecznego wyjaśnienia. Żadne tłumaczenie nie ukaże w pełni prawd zawartych w Biblii, ponieważ tajemnicą pozostaje sam oryginał, pisany pod natchnieniem Bożego Ducha.

Czytelna i zrozumiała

Istotnym celem w pracach nad przekładem Pisma Świętego było zastosowanie w tłumaczeniu norm współczesnego polskiego języka literackiego. Założenie takie było zgodne z zaleceniem Papieskiej Komisji Biblijnej, według którego przekład przeznaczony do użytku wiernych powinien być dostosowany do mentalności odbiorców. Tłumaczom Biblii głównie chodziło o to, aby ukazać piękno oryginalnego języka, ale podać go w takiej formie, która dla współczesnych odbiorców będzie czytelna i zrozumiała. Biblia powstawała w ciągu wieków. Obecne są w niej liczne gatunki literackie. Zawiera w sobie utwory ukazujące kunszt pisarski autorów natchnionych, ale także znajdziemy w niej fragmenty cechujące się swoistą powściągliwością czy wręcz chropowatością w sposobie wyrażania myśli. Tłumacze tzw. Biblii Paulistów podjęli próbę oddania różnych odcieni językowych zawartych w oryginale i starali się nie wygładzać zróżnicowanego stylu biblijnego. Chodziło o to, żeby czytelnik mógł otrzymać tłumaczenie maksymalnie wierne, unikające nadinterpretacji, a także pozbawione prób „ulepszania” oryginału. Dbanie o zrozumiałość przekazu znalazło także swoje odzwierciedlenie w przypisach, komentarzach i innych pomocach, które nie są pisane specjalistycznym językiem teologicznym, ale podają istotne treści w języku zrozumiałym dla wszystkich. Wielką zaletą nowego przekładu Biblii jest to, że posiada komentarz, który tworzy z tłumaczeniem spójną całość. Nie został zaadaptowany na potrzeby nowego tłumaczenia Biblii, ale był pisany od początku z uwzględnieniem norm wypracowanych przez redakcję naukową. Dlatego wszystkie trudne miejsca w tekście świętym, a także te, które są oddane inaczej, niż były tłumaczone dotychczas, posiadają wyjaśnienie.

Zawsze, gdy pojawia się nowe tłumaczenie Biblii, jest ono porównywane z tymi, które już są w użyciu. Przyzwyczajenia lub upodobania nie powinny jednak stanowić przeszkody w otwarciu się na nową propozycję przekładu, która nie wynika z poszukiwania przez tłumaczy sensacji, ale powstała na drodze pokornego i nieustannego zgłębiania tekstu świętego, aby maksymalnie trafnie oddać prawdy zawarte w oryginale.

Zmiany czytelnicy odczują w całym Piśmie Świętym, ponieważ w tłumaczeniu zostało zastosowane współczesne słownictwo literackie i współczesna składnia. Jednym z założeń najnowszego przekładu było unikanie długich zdań złożonych, które często zaciemniają sens i trudno się je czyta.

Do istotnych cech Biblii Paulistów zaliczyć należy nowoczesny i przejrzysty układ graficzny, pozwalający sprawniej korzystać z Pisma Świętego. Wydanie zawiera słownik wyjaśniający 186 terminów biblijnych, tablice chronologiczne i mapy, które przybliżają kontekst historyczny i geograficzny wydarzeń biblijnych. Wydawca planuje również przygotowanie różnych wariantów wydania Biblii, aby przez zróżnicowaną formę, dostosowaną do różnych odbiorców, zachęcać do sięgnięcia po Pismo Święte i w ten sposób wprowadzić ludzi na drogę, po której przewodnikiem, nauczycielem i mistrzem jest szukający i kochający każdego człowieka Bóg.

Zobaczyć pełniej
Wojciech Turek SSP

urodzony 6 kwietnia 1972 r. w Radymnie – paulista, członek redakcji najnowszego polskiego przekładu Pisma Świętego, zwanego Biblią paulistów i filmowiec, autor m.in nagrodzonego na belgijskim festiwalu Move Me Production filmu Łucja w krainie realu, od 2018...