Obrazek Mistrza Eckharta

Mistrz Eckhart

Johannes Eckhart von Hochheim – dominikanin, mistyk, teolog, filozof.

Urodzony w niemieckiej arystokratycznej rodzinie około 1260 r. w Hochheim koło Erfurtu lub Gota. W bardzo młodym wieku wstąpił do zakonu dominikanów. Wykształcenie filozoficzno-teologiczne zdobył w Kolonii, a następnie kontynuował w Paryżu, gdzie uzyskał tytuł mistrza świętej teologii. Dwukrotnie powierzono mu katedrę teologii na Sorbonie. W zakonie pełnił funkcję przeora, a potem dwukrotnie prowincjała. Podczas swojego zakonnego życia służył mniszkom w żeńskich klasztorach jako mistrz i przewodnik duchowy.

Czasy w których żył Eckhart były niespokojne, to okres licznych wojen, kataklizmów i klęsk żywiołowych, konfliktów cesarstwa z papiestwem, niewoli awiniońska i panowania dwóch papieży. Mijał szczytowy okres scholastyki i zainteresowania traktatami teologicznymi, które wydawały się być coraz bardziej oderwane od rzeczywistości. W takich okolicznościach coraz więcej uwagi zaczęto poświęcać mistyce. Wobec jej powstawania zaistniała także potrzeba kształcenia dojrzałych i roztropnych przewodników duchowych, którzy czuwaliby nad nieprzeakcentowaniem pierwiastka emocjonalnego i zachowaniem katolickiej ortodoksji. Mistrz Eckhart przez wiele lat pełnił funkcję takiego przewodnika duchowego, dzięki czemu wiele jego kazań zostało spisanych i zachowanych przez siostry, którym posługiwał.

Pod koniec życia Eckharta oskarżono o głoszenie poglądów niezgodnych z nauką Kościoła. Podziały, wszechobecne intrygi, wybiórcze traktowanie jego tekstów i niedokładne przekłady na łacinę spowodowały, że został on postawiony przed trybunałem inkwizycji w Kolonii. Przebieg procesu nie jest dokładnie znany. Oskarżony odwołał się do kurii papieskiej i złożył uroczystą deklarację w której oświadczył, że nie upiera się przy swoich błędach, a gdyby ktoś odwodnił mu fałszywość jego nauki, publicznie ją odwoła. Mimo, iż trybunał wziął pod uwagę postawę duchownego i nie uznał formalnie za heretyka, ostatecznie zakwestionowano 28 tez pochodzących z jego pism. Umarł w 1328 roku, a w kolejnym ukazała się bulla, w której papież Jan XXII potępił dominikanina.

Od połowy XX wieku myśl Eckharta jest wnikliwie badana. Obecnie mówi się, że żadna z jego tez, analizowana w kontekście całego jego nauczania, nie jest sprzeczna z nauką katolicką. Trwają starania o oficjalną rehabilitację Eckharta w Kościele.

Eckhart swoje doświadczenie Boga próbuje oddać w sposób filozoficzny. Choć na piśmie nie odwołuje się bezpośrednio do własnych doświadczeń, to jak każdy mistyk staje przed wyzwaniem wyrażenia tego, co niewyrażalne. Popularność jego dzieł pokazuje, że udało mu się częściowo pokonać tę trudność. Mistrz Eckhart w zachowanych dziełach zachwyca głębią, autentycznością i całkowitym zakochaniem w Bogu.

Nakładem Wydawnictwa W drodze ukazały się jego Dzieła wszystkie w pięciu tomach.

O co nas pytają wielcy filozofowie. Leszek Kołakowski o Mistrzu Eckharcie